Controle en handhaving van verplichte quarantaine en isolatie

 

Regelgeving

 

De Vlaamse regering keurde op 16/12/2020 het voorstel van decreet tot wijziging van het decreet van 21 november 2003 over het preventieve gezondheidsbeleid en van het decreet van 29 mei 2020 tot organisatie van de meldingsplicht en het contactonderzoek in het kader van COVID-19 goed. Hier vindt u het preventiedecreet.

 

De Vlaamse regering keurde op 08/01/2021 het besluit tot uitvoering van het decreet tot wijziging van het decreet van 21 november 2003 over het preventieve gezondheidsbeleid en van het decreet van 29 mei 2020 tot organisatie van de meldingsplicht en het contactonderzoek in het kader van COVID-19 goed. Hier vindt u het uitvoeringsbesluit.

 

Beide documenten treden in werking de dag na de publicatie ervan in het Belgisch Staatsblad.

Op 19 januari 2021 heeft het College van procureurs-generaal haar omzendbrief 06/2021 betreffende de richtlijnen m.b.t. de gerechtelijke handhaving van het ministerieel besluit van 28 oktober 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken zoals gewijzigd door de ministeriële besluiten van 1 november, 28 november, 11 december, 19 december, 20 december 2020, 21 december 2020 gewijzigd en aangepast aan de wettelijke wijzigingen van  24 december 2020, 12 januari 2021 en 14 januari 2021.

Klik hier voor de omzendbrief

COVID-19: instemmingsdecreet samenwerkingsakkoord in kader van handhaving quarantaine of testing reizigers

2 april 2021

 

De Vlaamse Regering keurde begin maart het samenwerkingsakkoord goed tussen de Federale Staat, de Vlaamse Gemeenschap, het Waalse Gewest, de Duitstalige Gemeenschap en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie over de gegevensoverdracht van noodzakelijke gegevens naar de gefedereerde overheden, de lokale overheden of politiediensten om de verplichte quarantaine of testing van reizigers afkomstig uit het buitenland in het kader van de COVID-19-pandemie te handhaven. Nu beslist ze tot bekrachtiging en afkondiging van het decreet dat instemt met dit samenwerkingsakkoord. Het samenwerkingsakkoord maakt het mogelijk om gegevens uit te wisselen om de quarantaine- of testverplichtingen te handhaven, die opgelegd zijn aan reizigers die vanuit het buitenland (als dat hoogrisicogebied is) naar België komen. Dit instemmingsdecreet werd op 31 maart 2021 aangenomen door het Vlaams Parlement. 

 

Wat zijn de belangrijke wijzigingen van het preventiedecreet in het kader van de quarantaineverplichting en -handhaving?

  • Het Vlaamse preventiedecreet voorziet in een informatie-uitwisseling met de lokale besturen van de gegevens van de personen die in verplichte quarantaine moeten met het oog op de controle en de handhaving van de verplichte quarantaine.  Hierdoor krijgen de lokale besturen de tools in handen om deze controle en handhaving ook efficiënt te kunnen uitvoeren.

  • De lokale politie is bevoegd om inbreuken op zowel het COVID-19MB als op het preventiedecreet en het uitvoeringsbesluit vast te stellen en processen-verbaal op te stellen.  Onverminderd de bevoegdheden van de lokale politie kan de Vlaamse Regering ook ambtenaren aanduiden en belasten met deze taken.

 

Noodzakelijke stappen om gegevensoverdracht mogelijk te maken

 

Om de gegevensoverdracht in het kader van het preventiedecreet mogelijk te maken moet het lokale bestuur een protocol afsluiten met het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.

Dit protocol vind je hier link.  Het ondertekende protocolakkoord kan vervolgens worden bezorgd aan het Agentschap door het op te laden via dit webformulier.

Als lokaal bestuur dien je de verantwoordelijke van de verwerking aan te duiden.  Dit is de persoon die de gegevens zal ontvangen. Per gemeente is er slechts één persoon aan wie de gegevens zullen worden overgemaakt. Deze persoon kan vervolgens, overeenkomstig de bepalingen van het protocol, de informatie overmaken aan de diensten/personen die zullen instaan voor de effectieve controle en handhaving van de quarantaineverplichtingen (voorbeeld: lokale politiezone). Overeenkomstig het protocol, zullen alle personen die instaan voor de effectieve controle een ook een geheimhoudingsverklaring moeten ondertekenen. Deze moet samen met het protocol opgeladen worden via het webformulier.

Gelet op de bevoegdheid bestuurlijke politie van de burgemeester alsook gelet op de gevoeligheid van de gegevens gaat de Vlaamse overheid ervan uit dat de burgemeester van de gemeente wordt aangeduid als verantwoordelijke van de verwerking en de gegevens dus aan hem/haar worden bezorgd.

Gemeentebesturen die iemand anders willen opgeven, kunnen dat voor zondag 10 januari (18 uur) doen via dit webformulier.

De burgemeester dient voor de ondertekening van het protocol niet de gemeenteraad af te wachten.  Gelet op de hoogdringendheid kan hij/zij zich beroep op artikel 135 NGW.  Het besluit burgemeester dat hiertoe dient te worden opgemaakt en ondertekend vindt u hier: klik hier voor het burgemeestersbesluit. Op deze wijze kan u als burgemeester onmiddellijk het protocol tekenen in naam van de gemeente en dit verzenden.  Het protocol en het besluit worden op de eerstvolgende gemeenteraad bekrachtigt. 

 

De gegevens van de personen in quarantaine zijn raadpleegbaar via het dashboard in de Zorgatlas. De info wordt dagelijks geactualiseerd. De verantwoordelijken die in het protocol zijn opgegeven kunnen inloggen met de username en paswoord dat zij reeds ontvangen hebben bij de toegang tot de ZorgAtlas Controletoren en andere dashboards. Indien de verantwoordelijke zijn of haar paswoord en/of username niet meer weet, kunnen ze contact opnemen met zorgatlas@vlaanderen.be.

Voor de overdracht van de data van de gemeente naar de lokale politie met het oog op de handhaving van de quarantainemaatregel (zie hieronder) moet geen bijkomend protocol ondertekend worden tussen de gemeente en de lokale politie. Het overmaken van de gegevens aan de politie werd expliciet opgenomen in het protocol dat de gemeente afsluit met het Agentschap Zorg en Gezondheid (zie artikel 4 van het protocol). Bovendien kan dit ook afgeleid worden uit artikel 47/1 van het preventiedecreet waar verwezen wordt naar artikel 135 NGW, waarbij de burgemeester als hoofd van de bestuurlijke politie wordt aangeduid als zijnde de persoon die bevoegd is voor de controle en de handhaving.


Voor vragen moeten de gemeentebesturen zich richten tot hun Functionaris Gegevensbescherming. Hij of zij kan vervolgens met vragen over het protocol terecht bij Frederik Dhondt, Functionaris Gegevensbescherming bij het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid,  frederik.dhondt@vlaanderen.be.

 

Wie moet in quarantaine?

Klik hier voor alle info rond quarantaine 

 

 

Welke gegevens ontvangen de lokale besturen?

 

1.Gegevens die lokale besturen kunnen raadplegen in het kader van bronopsporing, quarantainecoaching, analyse van clusters, bijzondere aandacht voor kwetsbare personen/groepen en contacttracing

 

Lokale besturen hebben na het afsluiten van de samenwerkingsovereenkomst in het kader van het Besluit van de Vlaamse Regering van 13 november 2020 m.b.t. tot de subsidieregeling van lokale bronopsporing en contacttracing toegang tot de gegevens van indexpatiënten en hoog risico contacten in de interne controletoren, het uitbraakvolgsysteem en het scripts- en formsplatform.

Deze gegevens worden gebruikt voor de medische en maatschappelijke OPVOLGING van deze personen.

Belangrijk : Deze gegevens mogen ENKEL EN ALLEEN gebruikt worden voor de uitvoering van de opdrachten zoals deze werden opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst met de bijlagen.  De gegevens kunnen in geen enkel geval gebruikt worden voor de controle, handhaving en sanctionering van de quarantaineverplichting !

 

2.Gegevens die lokale besturen ontvangen in het kader van het preventiedecreet

 

Vanaf de inwerkingtreding van het wetgevend kader en de ondertekening van het protocol, krijgt de verantwoordelijke van de verwerking van het lokaal bestuur (zie hoger) de gegevens van de personen die verplicht in quarantaine moeten.

Dit zijn de gegevens over :

  • de besmette patiënten (zogenaamde indexpatiënten);

  • de hoog risico patiënten die met mogelijk met besmette personen in aanraking zijn gekomen in daardoor quarantaineplicht hebben;

  • de personen die terugkeren na een verblijf in een rode zone van meer dan 48u.

  • de personen die terugkeren vanuit het buitenland en na evaluatie van hun ingevuld PLF een sms hebben verkregen met vermelding van de quarantaineplicht.

Van deze personen ontvangen zij volgende gegevens :

  • naam en voornaam,

  • telefoonnummer

  • het adres waar de persoon in quarantaine gaat

  • hoe lang die in afzondering moet leven.

Deze gegevens – en enkel deze gegevens – kunnen gebruikt worden voor de controle, handhaving en sanctionering van de quarantaineplicht.

 

Opvolging van personen in verplichte quarantaine

 

Het is steeds de bedoeling om zoveel mensen te overtuigen en verplichten om de federaal opgelegde quarantaine- en testingverplichtingen na te leven.  Alleen wanneer we allemaal samen de opgelegde maatregelen respecteren kunnen we de coronapandemie beheersen en terugdringen.

 

De opvolging is bedoeld om te kunnen helpen bij het toepassen van de isolatie/quarantaine en sociale begeleiding te bieden.  Dit houdt onder meer volgende in :

  • mensen uitleggen waarom ze in isolatie/quarantaine moeten en wat dat betekent,

  • kijken of er redenen zijn waarom een persoon zijn isolatie/quarantaine niet kan doen of niet kan volhouden (bv. huisvestingsproblemen).

  • Vanuit sociaal-maatschappelijk of welzijnsperspectief quarantainecoaching aanbieden en hulp om de quarantaine vol te houden vb. hulp bij de boodschappen, kinderopvang, ….

 

Opgelet : zoals reeds vermeld kunnen gegevens die met het oog op de opvolging werden geraadpleegd, NIET gebruikt worden voor controle en handhaving ! Deze informatie kan enkel gebruikt worden in het kader van de bronopsporing, quarantainecoaching, detecteren van clusters en begeleiden van kwetsbare personen en groepen.

1.Door de zorgraden en COVID-19teams

 

De opvolging van patiënten gebeurt de medische expert in de zorgraad : lokale zorg- en welzijnswerkers hebben toegang tot de patiëntengegevens voor o.a. opvolging van de isolatie en quarantaine.

 

Op individuele basis kan de medische expert de gegevens ook delen, binnen gedeeld beroepsgeheim, voor sensibilisatie over de isolatie.

 

Stellen lokale welzijnswerkers vast dat een persoon flagrant zijn isolatie/quarantaine schendt en daarbij andere mensen blootstelt aan besmettingsrisico's, dan kunnen zij dat signaleren aan de dienst infectieziektebestrijding van Zorg en Gezondheid. Een ambtenaar-arts van Zorg en Gezondheid zal dan een bevel tot isolatie uitschrijven op basis waarvan controle en handhaving kan gebeuren.

 

2.Door lokale initiatieven optie 1 – besluit Vlaamse Regering 13 november 2020

 

De opvolging van patiënten kader tevens in de opdrachten zoals de lokale besturen deze zelf hebben opgenomen via de samenwerkingsovereenkomst die zij afsloten bij het Agentschap Zorg en Gezondheid in het kader van het besluit van de Vlaamse Regering van 13 november 2020 tot toekenning van een subsidie voor lokale bron-opsporing, quarantainecoaching en contacttracing. Vind hier meer informatie over contacttracing.

 

Controle van de personen in verplichte quarantaine

Een maatregel is in de eerste plaats een maatregel die nodig is om de gezondheidscrisis te beheersen. Iedereen moet de nodige burgerzin opbrengen en daarin zijn verantwoordelijkheid nemen, zodat we met zijn allen solidair in die goede richting kunnen blijven gaan.

 

Naast het bieden van ondersteuning voor wie thuis moet blijven, is ook handhaving van de maatregelen noodzakelijk: om verdere besmetting te voorkomen, is het belangrijk dat mensen zich aan de quarantaine houden. De handhaving kan gaan van een zachte aanpak tot het geven van een boete voor wie zich bewust en hardleers niet aan de opgelegde quarantaine houdt. Het is goed dat lokale besturen hierop zullen kunnen toezien: ze staan dicht bij de mensen en kennen het reilen en zeilen in de gemeente. Burgemeesters hebben in het algemeen ook de opdracht om de veiligheid, het welzijn en de gezondheid van zijn inwoners te garanderen, het is dus goed dat lokale besturen binnenkort zullen weten wie in de gemeente in quarantaine moet zitten.

1.Door wie kan de controle worden uitgevoerd ?

 

Controle of iemand zich aan de verplichte quarantaine houdt, kan gebeuren door

  • personeelsleden van de gemeente;

  • personeelsleden van het OCMW wanneer zij ter beschikking gesteld worden van of gedetacheerd worden naar de gemeente (vb. maatschappelijk werkers);

  • agenten van politie en ambtenaren van de geïntegreerde politie.

 

Voor de controle zelf (of iemand zich aan de quarantaineverplichting houdt) is géén politiebevoegdheid nodig.

Het lokale bestuur bepaalt autonoom hoe zij de controle zal organiseren.

 

Suggestie van verdeling van de werklast :

  • de aanvankelijke controles kunnen worden uitgeoefend door personeelsleden van de gemeente (eventueel ook door personeelsleden van het OCMW die tijdelijk ter beschikking gesteld worden van of gedetacheerd worden naar de gemeente) die een zachte aanpak kunnen verzekeren;

  • zij geven aan de lokale politie de gegevens door van de personen die zij niet hebben bereikt of waar sprake is van flagrant overtreden van de quarantaineverplichting (zie verder);

  • de lokale politie doet controles bij de personen op deze (verkorte) lijst m.h.o. op de handhaving en eventueel de sanctionering van de niet-naleving van de regels.

 

2.Hoe gebeurt de controle ?

Het is niet de bedoeling om een heksenjacht te starten op mensen die in quarantaine moeten.  Ook de controle zal in de eerste plaats gericht zijn om mensen op hun plicht te wijzen,  om sensibiliserend en informatie op te treden en in het kader van maatschappelijk welzijn hulp aan te bieden.

De controle kan telefonisch of fysiek gebeuren.

Wanneer tijdens de controle wordt vastgesteld dat :

  • personen niet kunnen worden bereikt op het adres waarop zij feitelijk in quarantaine moeten verblijven;

  • personen zich wetens en willens niet houden aan de verplichte quarantainemaatregelen

             kan overgaan worden tot handhaving/sanctionering.

 

Sanctionering

 

Enkel de politiediensten kunnen overgaan tot het opstellen van een proces-verbaal, op basis van de eigen vaststellingen of de vaststellingen van een beëdigd vaststellingsambtenaar m.h.o. op het opleggen van een sanctie.

 

Het proces-verbaal wordt opgesteld op basis van het niet naleven van artikel 47/1 van het preventiedecreet.

 

Onverminderd de toepassing van de in het Strafwetboek gestelde straffen, wordt de niet naleving van de quarantaineverplichting gestraft met een geldboete van 26 tot 500 euro en met een gevangenisstraf van acht dagen tot zes maanden of met een van deze straffen alleen (artikel 79 preventiedecreet).

 

Wat het optreden van de politiediensten betreft, moet daarnaast ook verwezen worden naar de

bindende rondzendbrief van het College van procureurs-generaal van 17 juni 2020  : deze omzendbrief bepaalt de strafrechtelijke richtlijnen: voor de opsporing en vervolging van inbreuken op het ministerieel besluit van 23 maart 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken, zoals gewijzigd door de ministeriële besluiten van 24 maart 2020 en 3 april 2020,

FAQ

Klik hier voor de FAQ.